Illegale handel in F-gassen

Steeds meer F-gassen worden illegaal verkocht in Europa. Dat schaadt het milieu en benadeelt bedrijven die zich wel aan de regels houden. F-gassen zoals R404A worden gebruikt in koelsystemen, airconditioning en andere koeltechnische toepassingen. Hun productie en distributie zijn in de EU streng gereguleerd via het quotasysteem van de F-gasverordening, waarin de invoer en het gebruik van deze stoffen beperkt worden om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. 

Wat is illegale handel? 

Illegale handel betekent dat F-gassen de Europese markt binnenkomen zonder de vereiste vergunningen, quota of certificering en vaak worden verkocht tegen abnormaal lage prijzen. Dit gebeurt vaak via gesmokkelde zendingen of door nepartikelen die slecht of foutief gelabeld zijn, bijvoorbeeld in verboden wegwerpcilinders in plaats van Europese, herbruikbare gecertificeerde cilinders. 
Voorbeelden die de omvang van het probleem aantonen:  

• In juni 2024 onderschepten Nederlandse autoriteiten voertuigen met in totaal meer dan 3.500 cilinders aan boord, goed voor ongeveer 40 ton F-gassen, zonder de juiste EU-vergunningen. Het CO₂-equivalent hiervan bedroeg bijna 64.778 ton, vergelijkbaar met de jaarlijkse uitstoot van tienduizenden auto’s. 
• In december 2025 hebben de Spaanse douane en politie een crimineel netwerk, bestaande uit 9 bedrijven, opgerold. Er werden 4.781 cilinders met 48.515 kg F-gas in beslag genomen. De marktwaarde wordt geschat op ongeveer € 3 miljoen. 

 

Hoe groot is het probleem? 

Uit onderzoek van de Environmental Investigation Agency (EIA) blijkt dat de illegale handel in F-gassen al jaren een hardnekkig probleem is in Europa. Ondanks strengere regels blijven grote hoeveelheden F-gassen zonder quota of vergunning de EU binnenkomen. Volgens EIA gaat het slechts om “het topje van de ijsberg”: wat wordt onderschept, is waarschijnlijk maar een klein deel van de totale illegale handel.  
In 2021 schatte EIA dat de illegale handel in F-gassen in Europa kan zorgen voor een uitstoot tot 30 miljoen ton CO₂-equivalent per jaar. Vooral gassen met een zeer hoge klimaatimpact, zoals R404A, blijven populair op de illegale markt omdat er nog steeds vraag is voor onderhoud en herstellingen van oudere installaties. 
 

Risico’s van illegale F-gassen 

De illegale markt brengt meerdere risico’s met zich mee: 

• Milieu: illegaal geïmporteerde F-gassen dragen bij aan extra uitstoot van broeikasgassen, wat de doelen van Europese klimaatwetgeving ondermijnt. 
• Veiligheid: Verkeerd gelabelde of vervuilde gassen kunnen leiden tot schade aan koelinstallaties en verhoogde veiligheidsrisico’s bij installatie en gebruik. 
• Wetgeving & aansprakelijkheid: Het kopen of gebruiken van illegaal koudemiddel wordt beschouwd als smokkel of ontvangst van gestolen goederen en kan leiden tot hoge boetes, strafrechtelijke vervolging en andere sancties. 
• Marktverstoring: Illegale aanbieders ondermijnen eerlijke handel, doordat zij de wettelijke quota en veiligheidsnormen omzeilen. 

 

Hoe gaan smokkelaars te werk? 

Volgens het EIA-rapport worden steeds slimmere methodes gebruikt om controles te omzeilen: 

• Foutieve etikettering: F-gassen worden bijvoorbeeld verkeerd gelabeld als andere, minder streng gereguleerde gassen. 
• Illegale cilinders: Verboden wegwerpcilinders blijven een veelgebruikt hulpmiddel. 
• Kleine transporten: Grote hoeveelheden worden opgesplitst in kleine zendingen om minder op te vallen. 
• Online verkoop: Illegale F-gassen worden openlijk aangeboden via online marktplaatsen en sociale media, vaak onder valse namen. 

 

Band met georganiseerde criminaliteit 

Het rapport van de EIA toont ook aan dat illegale handel in F-gassen vaak geen “kleine fraude” is. In verschillende landen is er een duidelijke link met georganiseerde misdaad, zoals belastingontduiking, valsheid in geschrifte en zelfs drugshandel. In sommige gevallen werken netwerken over meerdere landen samen, met vaste routes van buiten de EU naar verschillende lidstaten. 

​  

Waarom neemt illegale handel toe? 

Door afbouw van toegestane hoeveelheden F-gassen onder Europese regelgeving ontstaan er schaarste en hogere prijzen voor legale HFC’s. Dit schept een financieel aantrekkelijke omgeving voor criminele netwerken om illegale alternatieven te importeren bijvoorbeeld uit landen als Turkije of China en via distributiekanalen binnen de EU te verkopen. 
 

Wat betekent dit voor de sector? 

Voor de HVAC-R-sector betekent dit dat waakzaamheid cruciaal blijft. De herziene Europese F-gasverordening voorziet extra instrumenten voor controle en handhaving. Frixis werkt samen met AREA aan het sensibiliseren van de verschillende overheden in België. Minister Crucke (minister van Mobiliteit, Klimaat en Ecologische Transitie belast met duurzame ontwikkeling) nam naar aanleiding van het schrijven van Frixis contact op en liet weten extra in te zetten op dit probleem. Zo werd o.a. een federaal meldpunt opgezet waar Frixis verdachte situaties uit de markt kan melden. Het succes hangt echter af van bewustwording, samenwerking en meldingen vanuit de sector zelf. Installateurs en bedrijven spelen een sleutelrol om verdachte situaties te herkennen en te melden. Wenst u iets te melden, doe dit dan zeker via info@frixis.be. Dit wordt anoniem doorgegeven en in alle discretie behandeld. 

 
 

Bronnen: 

• https://www.coolingpost.com/

• https://www.agas.com/nl/  

• https://www.fluorocarbons.org/ 

• https://www.ilent.nl/ 

• https://anti-fraud.ec.europa.eu/ 

• https://climalife.com/ 

• https://eia-international.org/